RIVM-onderzoek: dienstfietsen in de zorg werken

De druk op de zorg is groot: krappe personeelsbezetting, wisselende diensten en medewerkers die tussen meerdere locaties heen en weer reizen. Die druk is meetbaar. Uit recente cijfers van ABN AMRO blijkt dat ziekteverzuim de zorgsector jaarlijks ruim €5,8 miljard kost, met een verzuimpercentage van 7,5% in 2025 tegenover een landelijk gemiddelde van 5,4% (bron: ABN AMRO). Tegelijkertijd moet de sector verduurzamen: een flink deel van de CO2-uitstoot in de zorg komt van het woon-werkverkeer van medewerkers.

Recent onderzoek van het RIVM laat zien dat één maatregel in de praktijk al vaak wordt ingezet en goed werkt: poolfietsen, verspreid over de locaties van een zorgorganisatie.

Wat zegt het onderzoek?

Het RIVM publiceerde eind maart 2026 het rapport “Gezonde en duurzame mobiliteit voor werknemers in de zorg“. Daarin is gekeken welke maatregelen zorgmedewerkers stimuleren om vaker actief te reizen: te kiezen voor de fiets, lopen of het openbaar vervoer in plaats van de auto.

Een paar bevindingen die wij direct herkennen uit onze eigen ervaring met zorginstellingen:

• Dienstfietsen op locatie werken. Het RIVM interviewde zorgorganisaties over hun praktijkervaringen, en noemt het aanbieden van dienstfietsen (gedeelde fietsen voor zakelijk gebruik) op locaties expliciet als succesvol voorbeeld.
• Geld doet ertoe. Actief reizen financieel aantrekkelijker maken dan de auto, bijvoorbeeld met een goede leaseregeling voor e-bikes, is een van de meest kansrijke maatregelen die het onderzoek noemt. Net als simpele zaken zoals een fatsoenlijke fietsenstalling.
• Combineren werkt het beste. Losse maatregelen helpen, maar een combinatie van maatregelen die elkaar versterken heeft het meeste effect.
• Maatwerk is nodig. De zorg is geen kantooromgeving: nachtdiensten, wisselende werktijden en werken op meerdere locaties vragen om een mobiliteitsaanpak die daarop aansluit, niet een kopie van een regeling die bij een willekeurig kantoor werkt.
• Het hele team moet meedoen. Van medewerkers en de ondernemingsraad tot inkoop en bestuur, succesvolle mobiliteitsplannen worden breed gedragen.

De meerwaarde van dienstfietsen in de zorg

De zorgmedewerker die van locatie naar locatie of cliënt reist heeft een betrouwbare fiets nodig voor deze ritten. Dat is precies waar dienstfietsen op bedrijfslocaties hun meerwaarde bewijzen:

• Flexibel inzetbaar voor medewerkers met wisselende diensten en locaties, zonder dat iedereen een eigen fiets hoeft te hebben.
• Geen fiscale bijtelling wanneer een fiets niet structureel aan één medewerker is toegewezen (en niet meer dan 10% van de tijd bij een medewerker thuis staat) – sinds 2026 is deze uitzondering voor deel- en poolfietsen verder verduidelijkt.
• Lage instapdrempel: geen aanmeldproces per medewerker, geen keuzestress, gewoon een betrouwbare, comfortabele deelfiets pakken en gaan.
• Zichtbaar en laagdrempelig, wat volgens het RIVM-onderzoek precies is wat actief reizen aantrekkelijk maakt: hoe makkelijker de stap, hoe eerder mensen ‘m zetten.

Daarnaast heeft fietsen zelf directe voordelen voor de zorgmedewerker. Even het hoofd leegfietsen tussen twee cliëntbezoeken door werkt beter dan in de file staan of zoeken naar een parkeerplek. Met de elektrische dienstfiets ben je binnen de stad vaak sneller ter plekke dan met de auto, zonder de stress van verkeersdrukte — en dankzij de elektrische trapondersteuning kom je niet bezweet aan bij de volgende cliënt of afspraak. Regelmatig bewegen draagt bovendien bij aan een betere fysieke en mentale conditie, precies waar de zorg gezien de hoge werkdruk baat bij heeft.

Voor de zorg, waar afstanden tussen locaties soms net iets te groot zijn voor een gewone fiets, maar een auto niet echt nodig is, is de e-bike precies de passende oplossing. Dat zien wij ook terug bij organisaties als Middin, waar ambulante teams inmiddels met 67 elektrische leasefietsen tussen cliënten reizen, en waar minder parkeer- en reiskosten samengaan met een gezonder werkklimaat voor zorgmedewerkers.

Om aan deze specifieke behoefte te voldoen, ontwikkelden wij samen met Nederlandse fietsfabrikant Bikkel de Zorg e-bike: een elektrische fiets die makkelijke tegen 5.000 tot 7.000 kilometer per jaar bestand is, en waarbij onderhoud, reparatie, verzekering, pechhulp en een vervangende fiets standaard zijn inbegrepen. Precies de betrouwbaarheid die nodig is wanneer een fiets meerdere keren per dag wordt ingezet voor cliëntbezoeken.

Aan de slag met dienstfietsen?

Voor zorginstellingen die willen starten, is de RIVM-aanbeveling helder: begin niet met één losse maatregel, maar denk in een pakket – fietsen die er zijn wanneer je ze nodig hebt, toegankelijk is gebruik, aantrekkelijke regelingen, goede stallingen, en een organisatie die er samen achter staat. Dienstfietsen die je least, maar ook individuele leasefietsen voor medewerkers in het woon-werkverkeer, passen hierin.

Wij helpen zorginstellingen al jaren om precies dat pakket op maat neer te zetten: van deelfietsoplossingen per locatie tot individuele leasefietsen voor medewerkers met een vast rooster. Het resultaat is niet alleen minder CO2-uitstoot, maar ook fitter, minder gestrest personeel dat zonder filestress of parkeerhaast van locatie naar locatie fietst,  een verschil dat, gezien de hoge werkdruk en verzuimcijfers in de zorg, meer dan welkom is. Benieuwd wat dat voor jouw organisatie kan betekenen?